Articles

เพลงประกอบการละเล่นของเด็ก

 

เพลงประกอบการละเล่นของเด็ก เป็นเพลงที่ใช้ในการประกอบการละเล่นชนิดต่าง ๆ เพื่อสื่อสารและช่วยให้บรรยากาศในการเล่นสนุกสนานครื้นเครงมากขึ้น เพลงที่คิดผูกขึ้นขับร้องมักเป็นคำคล้องจองกัน แบ่งเป็นวรรคสั้น ๆ บางเพลงใช้เป็นสัญญาณและบอกลักษณะการเล่น บางเพลงใช้เป็นเกณฑ์ตัดสินผู้เริ่มเล่น  บางเพลงใช้ท้าทาย ล้อเลียนผู้เล่นฝ่ายตรงข้าม  เพลงส่วนใหญ่ช่วยการจดจำได้ง่าย หลายเพลงมีทำนองและเนื้อเพลงเปลี่ยนแปลงไป อาจมีการตัดคำหรือเพิ่มเข้าไป ซึ่งเป็นลักษณะเด่นของวรรณกรรมมุขปาฐะโดยทั่วไป 

เพลงประกอบการละเล่นมีประโยชน์ทำให้เด็กเพลิดเพลิน สบายใจ กล่อมเกลานิสัย ความประพฤติ  มีวินัย เคารพกติกา ได้เคลื่อนไหวตามชาติพัฒนากล้ามเนื้อ พัฒนาการเข้าสังคมในวัยเด็ก กล้าแสดงออก เป็นผู้นำผู้ตามได้  ที่สำคัญที่สุดเป็นการจรรโลงมรดกวัฒนธรรมท้องถิ่น มิให้สูญหายไปตัวอย่างเพลงประกอบการละเล่น ได้แก่

การเล่นจ้ำมู่มี่

บทร้องอย่างสั้น  คือ  จ้ำมู่มี่ มูหมก มูมน หักขาคนใส่หน้านกก๊ด หน้าลิง หน้าลาย หน้าผีพราย หน้าหยิบ หน้าหย่อม ผอมแปะ

บทร้องอย่างยาว คือ จ้ำมู่มี่ มูมน หักคอคนใส่หน้านกก๊ด หน้าลิง หน้าลาย หน้าผีพราย หน้าจิ๊ก หน้าก่อ หน้าหย่อมแยะ แม่ตอและ ตอหาง ตอไก่ แล้วไปฝึก ไปฟัน ให้เวียงจันทน์ คือแหวนข้างซ้ายย้ายออกตอกสิ่ว ลิวเปี๊ยะ ฉี่ไก่เปี๊ยะ ติดหางนกจอก แม่มันบอก ไก่น้อยออกซะ

การเล่นจ้ำมู่มี่ของเด็กอีสาน เล่นทำนองเดียวกับจ้ำจี้ของภาคกลาง แต่ถ้าคำสุดท้ายไปตกที่ผู้ใดผู้นั้นต้องเป็นคนปิดตานับหนึ่งถึงยี่สิบ แล้วคนอื่นไปซ่อน เป็นการผนวกการละเล่นซ่อนหาเข้ามาด้วย บทร้องจะเป็นภาษาท้องถิ่น และเนื้อความเด็กเป็นผู้คิดขึ้น

การเล่นโอนโล่นซา

โอนโล่นซา                                อีตาแป้นกี่

ตกเดือนสาม                             เดือนสี่เขาว่าดอกทอง

ดอกทองบาน                             ดอกจานบานแห้ว

นกเค้าฮ้อง                                ตาเหลือกตาลน

ฮ้องอยู่โกง                                 เขาว่ากับแก้

สีแหล่ ๆ                                    เขาว่านกเตน

นอนกลางเว็น ๆ                         เขาว่านกเค้า

ตื่นแต่เช้า                                  เขาว่านกแซว

แมวปีกดำ                                 โดกินปลาย่าง

สาวแม่ฮ้าง                                เข็นฝ้ายเดือนหงาย

โอนโลนซา                                โอนโลนซา…